Orhan Veli Kanık - Efsane (Bir Zamanlar) Şiirinin Hikayesi

Garip Akımı’nın o sade ve neşeli döneminden kalma, üstatların birbirine takıldığı, eski İstanbul meyhanelerinin ve vapur yolculuklarının havasını taşıyan bir anekdottur. Türk şiirinin kurallarını yıkan, "Garip" akımının öncüsü Orhan Veli Kanık... O, şiiri ciddiyetin ve sanatlı dilin prangalarından kurtarmaya çalıştı. Ama onun bu neşeli ve sade üslubu, eski üstatlar tarafından hor görülüyordu. Başta Yahya Kemal olmak üzere, pek çok kişi Garipçilerin şiirini ciddiye almıyordu. Rivayet odur ki; bir gün Orhan Veli, bir vapur yolculuğunda Yahya Kemal Beyatlı'ya rastlar. Yahya Kemal, Orhan Veli'ye takılmak istercesine, yeni şairlerin "ciddi" şiirler yazıp yazmadığını sorar. Orhan Veli, büyük bir saygıyla yaklaşır ve kendisinin bir şiir yazdığını söyler. Yahya Kemal, merakla şiiri dinlemek ister. Orhan Veli, yüzünde muzip bir gülümsemeyle, o meşhur "Efsane" şiirini okumaya başlar. "Bir zamanlar bu gam-hanede bir dem vardı. / Gece sahilde sular fecre kadar çağlardı. / O zamânlar, / Güzel şeyler olurdu." Şiir bittiğinde, Yahya Kemal, şiirin güzelliğinden ve eski şiir dilini kullanış biçiminden etkilenir ve Orhan Veli’ye, "İşte bu güzel olmuş! Niye hep böyle yazmıyorsun?" diye sorar. Orhan Veli’nin cevabı, onun şiir anlayışının özeti ve eski kafalı üstatlara karşı en büyük isyanıdır: "Aman efendim, biz bunu alay olsun diye yazıyoruz!" İşte bu, Orhan Veli’nin dehasıdır. Sanatlı dili, eski nazım biçimlerini kullanarak, kendi sanatının ne kadar güçlü olduğunu gösterir, ardından da tüm o ihtişamı tek bir cümleyle yerle bir eder. O, Cahit Sıtkı'nın dediği "otuz beş yaş yolun tamamı"nı bilerek, gençliğin neşesini ve anlık keyfini savunmuştur. Ne Dante'yi ne de Yahya Kemal'i ciddiye almıştır! Zira bugün, Ankara keçisi kalmayan bu ticari çağda, o saf neşe ve kendiyle alay edebilme gücü, bulunmaz bir cevherdir.